Uzman erbaşlığa geçen sözleşmeli ere ikramiye ödenir mi? Artan aylar ne olur?

Sözleşmeli erlikten uzman erbaşlığa geçen personelin, sözleşmeli erlikte geçen yılları için ikramiye alıp alamayacağı uzun süre tartışıldı. 2024’te yapılan kanun değişikliğiyle bu tartışma büyük ölçüde bitti; yerine yeni bir tartışma geldi: ikramiye hesaplanırken tamamlanamayan yıla ait ay ve günler neden sayılmıyor?

Sözleşmeli er ikramiyesi nedir?

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 7. maddesinin 5. fıkrası, kendi kusuru olmaksızın veya sözleşme süresini bitirerek Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ya da Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere bir ödeme öngörür. Uygulamada bu ödeme “sözleşmeli er tazminatı” olarak da anılır.

Ödemenin tutarı, 15.330 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımının, Kanun’a ekli (2) sayılı Cetvelde hizmet yılına göre belirlenen oranla çarpılmasıyla bulunur. Bu ödemeden damga vergisi dışında hiçbir vergi kesilmez.

Uzman erbaşlığa geçenlere ikramiye ödenir mi?

Ödenir — ancak 28/06/2024 tarihinden sonra geçiş yapanlara.

7517 sayılı Kanun’un 48. maddesiyle, 6191 sayılı Kanun’un 8. maddesine 12. fıkra eklendi. Bu fıkra, m.7/5’teki ödemeyi; sözleşmeli er veya erbaş iken gerekli şartları taşıyarak Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında ya da Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu olarak İçişleri Bakanlığı kadrolarında uzman erbaş olarak istihdam edilenlere tanıdı.

Aynı fıkra iki sınır daha getirdi:

• Bu şekilde uzman erbaş olanların emekli ikramiyesi, iş sonu tazminatı ve kıdem tazminatı hesabında sözleşmeli erlikte geçen süreler ayrıca sayılmaz.
• Sözleşmeli er veya erbaş iken astsubay nasbedilenlere bu ödeme yapılmaz.

Geçişin şartları ise 7517 sayılı Kanun’la eklenen Ek Madde 5’te düzenlendi: en az lise mezunu olmak (komando nitelikliler için ilköğretim), istekli olmak, başvuru tarihinde ikinci hizmet yılını tamamlamış olmak, yönetmelikteki sınavlarda ve temel askerlik eğitiminde başarılı olmak. Geçenler uzman çavuş rütbesiyle başlar; sözleşmeli erlikte geçen süreler uzman erbaşlık hizmet süresinden sayılmaz.

28/06/2024’ten önce geçiş yapanlar ne durumda?

Bu personel bakımından idari yargıda ret yönünde kesin içtihat oluşmuştur. Süreç iki aşamalı gelişti.

Önce “ayrılma” tartışması. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 12/10/2022 tarihli ve 2022/58 E., 2022/64 K. sayılı kararıyla, m.7/5’teki ödemenin temel koşulunun Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmak olduğunu, statü değiştiren personelin ise kurumdan ayrılmadığını belirterek ödeme yapılamayacağına karar verdi. Karar, sözleşmenin feshinde kusur bulunmasa dahi sonucun değişmeyeceğini vurguladı.

Sonra geriye yürüme tartışması. 7517 sayılı Kanun’un yürürlüğünden sonra, daha önce geçiş yapanlar da talepte bulundu. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi talebi reddederken İstanbul Bölge İdare Mahkemesi kabul etti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 01/10/2025 tarihli ve 2025/65 E., 2025/60 K. sayılı kararıyla aykırılığı ret yönünde giderdi. Gerekçe özetle şudur: 7517 sayılı Kanun’un 56. maddesi Kanun’un yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini söylemekte, geçmişe etkili uygulamaya izin veren bir geçiş hükmü bulunmamaktadır; mali haklarda iyileştirme getiren bir kanun, böyle bir hüküm yoksa yorum yoluyla geçmişe yürütülemez.

Aynı karar, 28/06/2024’ten sonra geçiş yapanlar bakımından hakkın varlığını da açıkça teyit etmiştir.

İkramiye nasıl hesaplanır?

Formül basittir:

İkramiye (brüt) = 15.330 × memur aylık katsayısı × (2) sayılı Cetveldeki oran

(2) sayılı Cetveldeki oranlar:

Hizmet yılı	Oran
1	8,37
2	16,75
3	33,38
4	41,62
5	49,87
6	58,12
7 ve üzeri	82,85

1 Temmuz 2026 – 31 Aralık 2026 döneminde memur aylık katsayısı 1,575512’dir. Buna göre gösterge tutarı 15.330 × 1,575512 = 24.152,60 TL olur. Bu dönemde ayrılanlar için brüt ikramiye tutarları:

Hizmet yılı	Hesap	Brüt ikramiye
2	24.152,60 × 16,75	404.556,03 TL
3	24.152,60 × 33,38	806.213,76 TL
4	24.152,60 × 41,62	1.005.231,17 TL
5	24.152,60 × 49,87	1.204.490,11 TL
6	24.152,60 × 58,12	1.403.749,05 TL
7 ve üzeri	24.152,60 × 82,85	2.001.042,82 TL

Tutarlar brüttür; yalnızca damga vergisi (binde 7,59) düşülür. Katsayı her altı ayda değiştiği için hesap, ayrılma tarihindeki katsayıya göre yapılır.

Tabloda dikkat çeken nokta, oranların yıldan yıla sıçramasıdır. 2. yıldan 3. yıla geçişte oran neredeyse iki katına çıkar. Artan ayların sayılıp sayılmaması bu yüzden büyük tutar farkı doğurur.

Artan ay ve günler: eksik ödeme sorunu

Uygulamada idare, yalnızca tamamlanmış hizmet yılına karşılık gelen oranı uygulamakta, tamamlanamayan yıla ait ay ve günleri hesaba katmamaktadır. 3 yıl 11 ay görev yapan personele 3. yıl oranı (33,38) ödenmekte, kalan 11 ay karşılıksız kalmaktadır.

Bu farkın büyüklüğü somuttur. 2026’nın ikinci yarısındaki katsayıyla, 11 aya karşılık gelen tutar yaklaşık 182.000 TL brüttür. 2 yıl 7 ay görev yapan biri için artan 7 ayın karşılığı ise yaklaşık 234.000 TL’dir.

Ödeme yapılması gerektiği yönündeki görüş

Kanun kısmi yıl ödemesine yabancı değildir. 7. maddenin 6. fıkrası, sağlık ya da bulunduğu kadronun kaldırılması sebebiyle sözleşme yılını tamamlayamadan ayrılmak zorunda kalanlara, tamamlanamayan yıla ait tutarın on ikiye bölünerek hizmet edilen her ay için ilave edilmesini öngörür.

Bu görüşe göre statü geçişi de aynı nitelikte bir durumdur: personel, kanunun kendisine tanıdığı bir hakkı kullanarak uzman erbaşlığa geçer ve sözleşme yılını kendi kusuru olmaksızın tamamlayamamış olur. Nitekim idare mahkemesi kararlarında, geçiş nedeniyle sözleşmenin “kendiliğinden son bulduğu” ve personelin kusurunun bulunmadığı kabul edilmiştir. Kanun’da ay ve günlerin hesaba katılmayacağını söyleyen bir hüküm de yoktur. Aynı sürede ayrılan iki kusursuz personelden birine kıst ödeme yapılıp diğerine yapılmaması, eşitlik yönünden de tartışmalıdır.

İdarenin dayanacağı görüş

Buna karşılık m.7/6, kıst ödemeyi yalnızca iki sebeple sınırlı olarak saymıştır. İdare, sayılan hâllerin sınırlı olduğunu ve kıyas yapılamayacağını savunmaktadır. Daha güçlü dayanak ise Anayasa’nın 128. maddesidir: kamu görevlilerinin mali hakları kanunla düzenlenir; mevzuatta hüküm yoksa yorum yoluyla kamuya ek mali yükümlülük doğuracak ödeme yapılamaz. Danıştay’ın mali haklarda genişletici yoruma mesafeli tutumu, yukarıda anılan iki İDDK kararında da görülmektedir.

Hesap yöntemi

Kıst ödeme kabul edilirse, hesabın nasıl yapılacağı da ayrı bir sorundur. (2) sayılı Cetvel birikimli oranlardan oluştuğu için, tamamlanamayan yıl ile önceki yıl oranı arasındaki farkın on ikiye bölünmesi tutarlı sonuç verir. 3 yıl 11 ay için: (41,62 − 33,38) ÷ 12 × 11 = 7,55; toplam oran 33,38 + 7,55 = 40,93. Bu yöntemde hiçbir kısmi süre, bir sonraki tam yılın oranını aşmaz.

Buna karşılık, tamamlanamayan yılın oranının tamamının on ikiye bölünmesi, kısmi süre çalışanın tam yıl çalışandan fazla alması gibi hakkaniyete aykırı bir sonuç doğurur.

Önemli: Artan ay ve günlerin ödenmesi gerektiği yönünde bir Danıştay kararı bulunmamaktadır. Konu tartışmalıdır ve sonucu somut dosyaya göre değişebilir.

Başvuru ve dava açma süresi

Uyuşmazlık idari yargının görev alanındadır; iş mahkemelerindeki zorunlu arabuluculuk burada uygulanmaz. Eksik ödemenin giderilmesi için önce ilgili idareye başvurulması gerekir. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca idare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır.

Dava açma süresi, ret işleminin bildirildiği ya da zımni ret süresinin dolduğu tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile eksik tutarın yasal faiziyle ödenmesi, İYUK m.12 uyarınca aynı davada birlikte istenebilir.

Hangi mahkeme yetkili?

Danıştay 12. Dairesi, 02/12/2024 tarihli ve 2024/6109 E., 2024/5161 K. sayılı kararında bu uyuşmazlığın askeri hizmete ilişkin olduğunu ve İYUK m.20/C’nin uygulanacağını belirtmiştir. Buna göre ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Düzenlemenin amacı, bu davaların Ankara, İstanbul, İzmir, Konya, Adana, Bursa, Gaziantep, Samsun ve Erzurum’da toplanarak uygulama birliğinin sağlanmasıdır.

Dava değeri ve kanun yolu

Bu davalarda gerçek tutar çoğu zaman ancak idarenin hesabı dosyaya sunmasıyla ortaya çıkar. Danıştay 12. Dairesi, 15/10/2025 tarihli ve 2025/3214 E., 2025/4384 K. sayılı kararında bu noktada önemli bir usul kuralı koymuştur: idareden gelen hesap davanın gerçek değerinin istinaf sınırının üzerinde olduğunu gösteriyorsa, mahkeme esas hakkında karar vermeden önce bu tutarı miktar artırımı için davacıya tebliğ etmelidir. Aksi hâlde davacının istinaf hakkı elinden alınmış olur. Kararda ayrıca, 7550 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrasında kanun yolunun davanın açıldığı tarihteki parasal sınıra göre belirlendiği belirtilmiştir.

Öte yandan Danıştay 12. Dairesi, 24/02/2025 tarihli ve 2025/1067 E., 2025/906 K. sayılı kararında bu uyuşmazlığın İYUK m.46’da temyize açık davalar arasında sayılmadığını belirterek temyiz istemini reddetmiştir. Yani karar, istinaftan sonra bölge idare mahkemesinde kesinleşir.

Faiz

Danıştay kararlarına konu dosyalarda mahkemeler, hükmedilen tutarın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine karar vermektedir. Yasal faizin dayanağı 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesidir; oran Cumhurbaşkanı kararıyla değişebildiğinden dönemsel olarak farklılık gösterir.

Özetle

28/06/2024’ten sonra uzman erbaşlığa geçen sözleşmeli erin ikramiye hakkı tartışmasızdır. Bu tarihten önce geçenler bakımından ise Danıştay kesin içtihat oluşturmuş ve talebi reddetmiştir.

Bugünkü asıl uyuşmazlık hesapta: ödenen tutar, tamamlanamayan yıla ait ay ve günleri kapsamamaktadır. Bu fark yüz binlerce lirayı bulabilir. Talebin hukuki dayanağı m.7/6’nın kıyasen uygulanması ve eşitlik ilkesidir; buna karşılık kanun lafzı ve mali haklarda kanunilik ilkesi idarenin elini güçlendirmektedir. Konu Danıştay içtihadıyla henüz netleşmediğinden, dava açmadan önce somut hizmet süresinin ve ödenen tutarın dikkatle incelenmesi gerekir.

Diğer yazılarımız: ilave tediye ve TYP çalışanlarının hakkı · genç girişimci Bağ-Kur prim desteği. İdare hukuku çalışma alanımız ve hesaplama araçları sayfalarına da bakabilirsiniz.